zondag 7 door het jaar C

Barmhartigheid staat centraal in de oproep die Jezus aan zijn leerlingen doet: een liefde die verder reikt dan wat vanzelfsprekend of wederkerig is. Hij nodigt ons uit om onze vijanden lief te hebben en goed te doen zonder iets terug te verwachten. Liefde omwille van de liefde. Het evangelie van deze zondag roept ons op tot een radicale levenshouding die niet altijd gemakkelijk is, maar die ons opent voor de volle rijkdom van Gods liefde.
‘Van Woord naar leven’ gaat dieper in op deze oproep tot barmhartigheid en laat zien hoe Gods liefde ons draagt, voedt en vormt. Het biedt een spirituele weg waarin we leren om niet te oordelen, maar enkel te omarmen, om de Blijde Boodschap concreet te maken in ons dagelijks leven. Het is immers Gods droom dat ook wij die barmhartigheid die Hijzelf is, ooit zelf zullen zijn.

Uit het eerste boek Samuël 26, 2 + 7-9 + 12-13 + 22-23

In die dagen vertrok Saul met drieduizend man, die tot de beste soldaten van Israël behoorden, naar de woestijn van Zif om David te zoeken. Gedekt door de duisternis slopen David en Abisai tussen de soldaten door. Daar, omringd door Abner en de soldaten, lag Saul te slapen, met zijn speer naast zijn hoofd in de grond gestoken.
‘Vandaag heeft God je vijand aan je uitgeleverd,’ zei Abisai tegen David. ‘Laat mij hem met zijn eigen speer aan de grond nagelen. Eén gerichte stoot en het is met hem gedaan.’ 
‘Nee, dood hem niet,’ antwoordde David. ‘Niemand heft ongestraft zijn hand op tegen de gezalfde van de Heer. 
David nam de speer en de waterkruik mee die bij Sauls hoofdeind stonden, en zo verlieten ze het kamp. Niemand had iets gezien, niemand had iets gemerkt, niemand was wakker geworden. Ze lagen allemaal vast te slapen, want de Heer had hen in een diepe slaap gedompeld.
David stak het ravijn over en een eind verder, op een bergtop aan de overkant, bleef hij staan, op veilige afstand van het kamp. Hij riep Saul en zei: ‘Hier is uw speer, koning, laat een van uw mannen hem komen halen. Wie rechtvaardig en trouw is, wordt door de Heer beloond; ik heb vandaag mijn hand niet tegen de gezalfde van de Heer willen opheffen, ofschoon Hij u aan mij had uitgeleverd.’

Gezongen antwoordpsalm 103

(tekst onder geluidsfragment)

Refr.: De Heer is steeds barmhartig, zijn genade onbeperkt.

Verheerlijk, mijn ziel, de Heer,
zijn heilige Naam uit het diepst van uw wezen!
Verheerlijk, mijn ziel de Heer,
vergeet zijn weldaden niet!

Hij is het die uw schulden vergeeft,
die u geneest van uw kwalen.
Hij is het die u van de ondergang redt,
die u omringt met zijn gunst en erbarmen.

De Heer is barmhartig en welgezind,
lankmoedig en goedertieren.
Hij handelt met ons niet zoals wij verdienen,
vergeldt ons niet onze schuld.

Zo ver als de afstand van oost tot west,
zo verdrijft Hij van ons de zonde.
Zozeer als een vader zijn kinderen liefheeft,
zozeer heeft de Heer zijn dienaren lief.

Uit de eerste brief van Paulus aan de Korintiërs 15, 45-49

Broeders en zusters,
zo staat er geschreven: ‘De eerste mens, Adam, werd een levend, aards wezen.’ Maar de laatste Adam werd een levendmakende geest. Niet het geestelijke is er als eerste, maar het aardse; pas daarna komt het geestelijke. De eerste mens kwam voort uit het stof, uit de aarde, de tweede mens is hemels. Ieder aards mens is als de eerste mens, ieder hemels mens is als de tweede. Zoals we nu de gestalte van de mens uit het stof hebben, zo zullen we straks de gestalte van de hemelse mens hebben.

Vers voor het evangelie (Joh 15, 15b)

Alleluia.
Vrienden noem Ik jullie, zegt de Heer,
omdat Ik alles wat Ik van de Vader heb gehoord,
aan jullie bekendgemaakt heb. 
Alleluia.

Uit het evangelie volgens Lucas 6, 27-38

In die dagen sprak Jezus tot zijn leerlingen:
‘Tegen jullie die naar Mij luisteren zeg Ik: heb je vijanden lief, wees goed voor wie jullie haten, zegen wie jullie vervloeken, bid voor wie jullie slecht behandelen. Als iemand je op de wang slaat, bied hem dan ook de andere wang aan, en weiger iemand die je je bovenkleed afneemt ook je onderkleed niet. Geef aan ieder die iets van je vraagt, en eis je bezit niet terug als iemand het je afneemt. Behandel anderen zoals je wilt dat ze jullie behandelen. 
Is het een verdienste als je liefhebt wie jullie liefhebben? Want ook de zondaars hebben degenen lief die hen liefhebben. En is het een verdienste als je weldaden bewijst aan wie weldaden bewijzen aan jullie? Ook de zondaars handelen zo. En is het een verdienste als je geld leent aan degenen van wie jullie iets terug verwachten? Ook zondaars lenen geld aan zondaars in de verwachting alles terug te krijgen. 
Nee, heb je vijanden lief, doe goed en leen geld aan anderen zonder iets terug te verwachten; dan zullen jullie rijkelijk worden beloond, en zullen jullie kinderen van de Allerhoogste zijn, want ook Hij is goed voor wie ondankbaar en kwaadwillig is.
Wees barmhartig zoals jullie Vader barmhartig is. Oordeel niet, dan zal er niet over je geoordeeld worden. Veroordeel niet, dan zul je niet veroordeeld worden. Vergeef, dan zal je vergeven worden. Geef, dan zal je gegeven worden; een goede, stevig aangedrukte, goed geschudde en overvolle maat zal je worden toebedeeld. Want de maat die je voor anderen gebruikt, zal ook voor jullie worden gebruikt.’

Van Woord naar leven

BARMHARTIGHEID, GEDRAGEN IN LIEFDE

Barmhartigheid is misschien wel het kloppende hart van de hele Bijbelse boodschap, de kern van Gods uitnodiging aan ons. We worden geroepen om barmhartig te zijn zoals God barmhartig is.

Roger Burggraeve beschrijft in zijn boek Baarmoederlijkheid van mens en God (Otheo-books, 2021) hoe de baarmoeder een treffend symbool is voor barmhartigheid. Net zoals een baarmoeder nieuw leven draagt en beschermt, zo omhult Gods barmhartigheid de mens en biedt zij een ruimte waarin groei en heling mogelijk worden. Dit beeld opent een dieper inzicht in de liefdevolle zorg van God, die niet alleen leidend en corrigerend is, maar ook dragend, voedend en levengevend.

In een wereld waarin recht en vergelding vaak de boventoon voeren, vraagt barmhartigheid om een andere houding: een die ruimte schept voor mildheid, vergeving en nabijheid. Het gaat niet om simpelweg fouten over het hoofd zien, maar om de bewuste keuze om in elke situatie de mens achter de gebrokenheid te blijven zien. Dit betekent dat we elke vorm van oordeel loslaten en tegelijkertijd ons hart openen voor ieder die, op welke manier dan ook, lijdt onder gebrokenheid.

Dit is snel gezegd, maar lang niet eenvoudig om te doen. En toch is dit evangelie; Blijde Boodschap.

Soms merken we immers dat we minder barmhartig zijn dan we zouden willen, dat onze neiging tot oordelen of afstand bewaren sterker is dan ons verlangen om liefdevol te zijn. Maar juist dan ligt de kern van het Evangelie voor ons open: Jezus kwam niet voor wie zichzelf rechtvaardig acht, maar voor wie zijn of haar tekortkomingen erkent en zich laat vormen door Gods genade. God vraagt ons niet om perfectie (zoals we gisteren nog hoorden bij de roeping van Petrus om de Kerk te leiden), maar om bereidheid – om onze eigen positie van macht en controle los te laten en ons diep te verbinden met Christus’ leven in en onder ons.

Als we ons laten opnemen in het ja-woord van de Heer, kan Gods barmhartigheid door ons heen zichtbaar worden. Het wordt een kracht die niet alleen onszelf, maar ook de wereld om ons heen raakt en vernieuwt. Het zal geen last zijn die we dragen, maar we zullen het ervaren als een geschenk dat ons optilt, ons uitnodigt en de kracht geeft om de liefde van God zichtbaar te maken aan de mensen ons gegeven.

Terwijl ik deze overweging schrijf (zaterdagavond) hoor ik dat paus Franciscus een ernstige ademhalingscrisis heeft doorgemaakt, bloedtransfusies nodig had en dat in die zin zijn toestand zorgwekkend blijft. Laten we blijven bidden voor hem.

Laten we bidden

Barmhartige God,
U die ons draagt zoals een moeder haar kind,
open ons hart voor uw tedere liefde.
Help ons om barmhartig te zijn,
zoals U barmhartig bent.
Moge uw genade door ons heen stromen
opdat ieder mag leven van uw liefde.
In Christus, onze Heer.
Amen.

Geliefde mensen, laten we ieder mens liefhebben, zonder oordeel. In en met Christus.
Met een genegen groet,
kris


Om mee op weg te gaan

Sta even stil bij jezelf. Waar merk je dat je niet die barmhartige persoon bent die het evangelie van vandaag ons voorhoudt? Misschien voel je de neiging om te oordelen, om afstand te bewaren, of om niet in liefde te handelen zoals je eigenlijk zou willen. Weet dan: God veroordeelt je niet. Zijn barmhartigheid voor jou bestaat er juist in dat Hij je komt aanraken in je onvermogen, in je gebrokenheid. Hij keert zich niet van je af, maar komt juist dichterbij. Laat die aanraking biddend toe, laat je optillen door Hem. Zo groeit in jou de kracht om zelf ooit voluit Gods Blijde Boodschap van barmhartigheid uit te zingen, ook naar hen waar dit nu nog niet lukt.


Blog ‘Van Woord naar leven’

Reageren of uitwisselen betreffende de lezingen of de overweging, kan via de blog ‘Van Woord naar leven’.

Klik hier voor de blog.

Om de kwaliteit van het gesprek te waarborgen worden de reacties geplaatst na moderatie.

 

De Bijbelteksten zijn ontleend aan de NBV21, © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap.
De korte inleidingen op de lezingen zijn van de hand van Kris.